AMD A8-7650K APU Ervaring part 6 - A8-7670K

Door Foritain op vrijdag 25 september 2015 07:30 - Reacties (14)
Categorie: AMD APU Experience, Views: 2.430

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0019/303.JPG

Vorige update had eigenlijk de laatste moeten zijn. De AMD A8-7650K was inmiddels aardig aan de tand gevoeld en ik voelde mij inmiddels een stuk wijzer wat deze betaalbare jack-of-all-trades nu werkelijk voor je kunnen betekenen. Nog voor de afsluiting verscheen echter onverwachts een AMD A8-7670K op de deurmat, en CPU’tjes zijn natuurlijk geen onaangename verrassingen. Mocht je niet helemaal thuis zijn in deze processoren en zit je drie maal te kijken wat het verschil is tussen dit laatste typenummer en het eerste wat ik noemde: één 5je is een 7 geworden.

Gaan we kijken naar iets meer inhoudelijk verschillen dan wordt het niet direct heel veel eenvoudiger. De A8-7650K is een ‘Kaveri’ APU, de A8-7670K valt onder de ‘Godavari’ reeks, echter is Godavari de refresh van Kaveri, en spreken we in feite over dezelfde technologie met een nieuw likje verf. Ik ben geen expert of het gebied van architecturen (Zowel wat CPU’s als gebouwen betreft overigens), maar dat het minimaal kleine update moet zijn lijkt een veilige aanname. Het grote verschil moet zitten in een volwassener productieproces, en een beter binningproces, waarbij mijn woordkeuze voor ‘moet zitten’ al wat zegt: het zegt vooralsnog allemaal niet zo veel en de resultaten moeten spreken. Opvallend is het feit dat de AMD A8-7650K eigenlijk nog maar enkele maanden geleden is uitgekomen, oftewel van een opvolger was geen sprake. AMD zet de A8-7670K in als een opvuller tussen de A8-7650K en de duurdere AMD A10-7850K/A10-7870K. Het volgende plaatje (Bron: Anandtech.com) geeft een beter beeld van het huidige AMD APU aanbod en de positionering.

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/101.png

De A8-7670K heeft net als de A8-7650K 4 CPU cores (Nou ja, het is iets complexer, maar laten we het daarbij houden) en 6 GPU cores / 384 Streaming Processors voor het grafische deel. Ter vergelijking, de A10-78XX reeks heeft 8 GPU cores / 512 Streaming Processors, wat simpelweg tot betere grafische prestaties leidt. Het voornaamste voordeel van de A8-7670K ten opzichte van de A8-7650K wat je van AMD out-of-the-box krijgt is de hogere standaard kloksnelheid (300MHz) en iets hogere standaard boostsnelheid (100MHz), en dat het grafische deel iets hoger is geklokt (754MHz t.o.v. 720MHz). Deze extra snelheid zou je dan ca 14 dollar moeten kosten. Kijken we naar wat je normaliter betaalt voor dergelijke verhogingen dan klinkt dat eigenlijk niet onredelijk. Je voelt de ‘maar’ vermoedelijk al hangen, en dat klopt: Er zitten twee grote ‘maaren’ aan dit verhaal.

Één ‘maar’ laat ik voor de conclusie over, de andere ‘maar’ is het focuspunt van deze update: de K toevoeging aan het einde van de productnaam houdt in dat je vrij kan overklokken met al deze processoren. Waar Intel je deze optie enkel voor de topmodellen beschikbaar maakt (En de G3258), of althans de snelste modellen per categorie, geeft AMD simpelweg wat meer vrijheid met de lager gepositioneerde modellen. Leuk voor de consument, maar ook een nadeel voor AMD zelf omdat een beetje handige geek een goedkoper model vaak net zo snel kan laten draaien als een duurder model uit dezelfde generatie.

Laten we eerst nog even kijken naar de test-setup waar ik was:

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/102.png

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/302.JPG

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/303.JPG

Let wederom niet op de totaalprijs, het gebruik van een vrij high-end voeding van 150 euro en een processorkoeler van dik 50 slaat nergens op op een APU van 100 euro nogwat. In de laatste update bracht ik de A8-7650K tot 3.9GHz op de core, en 1038MHz (1029 in GPU-Z) op de grafische chip. Vooral dat laatste was een flinke toename ten opzichte van de oorspronkelijke 720MHz. Ik zou nu wat benchmarks kunnen draaien met de A8-7670K bij stock snelheden, dan zullen we zien dat de A8-7670K net wat sneller is dan de A8-7650K, maar mocht je nu nog niet in slaap zijn gevallen dan zou je dat gegarandeerd binnen 5 minuten zijn. Ben momenteel niet in de stemming om Captain Obvious te spelen, oftewel we gaan gewoon weer kijken wat er in zit als we de boel wat overklokken. (Let op: overklokken kan je systeem beschadigen als je als een zot tekeer gaat. Dit doe je altijd op eigen risico. Val mij dus aub niet lastig met 'ikke zette 2V op mn CPU toen ging ie poof qq')

We mikken de AMD A8-7650K er dus even uit, en deze AMD A8-7670K er in! (En uiteraard die Noctua NH-U9S er weer op, anders zou dit verhaaltje tot een abrupt einde komen...)

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/301.JPG

Op het CPU front liep ik bij de A8-7650K rond de 4.0GHz al tegen de beperkingen aan. De A8-7670K liet zich op 1.4V echter eenvoudig naar 4.5GHz klokken, toch een stevige boost ten opzichte van stock en interessant als je puur naar CPU-prestaties kijkt, en een indicatie dat het productie- en/of binningproces toch beter zou zijn. Een leuke feature van AMD is het automatisch overklokken in AMD OverDrive. Druk op de knop, en er komt een setting uit. Niet geheel onverwacht kwam deze ook tot 4.5GHz. Oftewel CPU overklokken is echt kinderspel. Het spijtige bij het overklokken van het CPU deel van een APU is dat de CPU-prestaties wel vooruit gaan, maar het grafische deel profiteert nauwelijks mee. Dit terwijl je normaliter toch een APU kiest voor de krachtige GPU prestaties. De eerste 3D performance tests vielen dan ook erg tegen vergeleken met de A8-7650K met overklok op de GPU cores en die bespaar ik jullie.

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/103.png

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/203.png

De GPU snelheid moest dus omhoog! Met de CPU cores op 4.5GHz ontstonden echter direct crashes bij het (noemenswaardig) verhogen ervan. Het verlagen van de CPU core gaf echter weer ruimte om de GPU core op te schroeven. Terug naar af dus (lees: CPU op 3.6GHz) om de limiet van de GPU core clock op te zoeken. Uiteindelijk kwam ik op 1038 MHz (1029 in GPU-Z) wat exact hetzelfde getal was als bij de A8-7650K. Alle benchmarks tig keer kunnen draaien zonder issues, maar de eerste stap boven de 1038MHz bracht het system vlot tot stilstaan. Vervolgens stukje bij beetje de CPU clock weer verhoogd, om net als bij de A8-7650K tot 3.9 GHz te komen alvorens de problemen ontstonden. Meer speling zat er simpelweg niet in, zelfs met meer dan stock voltages die voldeden voor deze 3.9/1038 combi. Hoewel mogelijk toeval, het is natuurlijk wel verdacht, schat ik het waarschijnlijk dat het moederbord (VRMs en/of phases, deze Asus is tenslotte een mid-range bord, geen die-hard-OC bord) hier toch een rol speelt. Maar goed, na een flinke tijd knutselen op exact dezelfde waardes uitkomen is niet heel bevredigend, waar de schuld dan ook mag liggen.

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/201.png

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/202.png

Met pijn en moeite lukte het uiteindelijk om nipt hogere synthetische benchmark scores neer te zetten. Nadat alle eerdere instellingen, dus enkel met CPU OC etc, niet voorbij de 3D Mark en game prestaties van de A8-7650K kwamen lukte dat wel met de A8-7670K met 3.9GHz op de CPU en 1038 MHz op de GPU. 4-5% in 3D Mark tests is echter geen vetpot, en de FPS in games kwam dan ook op vergelijkbare getallen uit. Een oplettende lezer zal opvallen dat de driver inmiddels recenter is (15.8 Beta vs 14.2 in de vorige delen) en zal het aannemelijker achten dat de prestatieverschillen hier uit voort komen dan uit een beter binning proces. Meteen een goede herinnering even je drivers te updaten mhm?

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/501.png

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/502.png

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/503.png

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/504.png

Hoe je het ook went of keert, of waar je de nuance ook probeert te zoeken (of plaatsen), de praktische verschillen in deze vergelijking zijn gewoon niet interessant. Misschien kan je met een luxe moederbord verder komen, misschien is deze A8-7670K sample net wat minder OC-ready, of misschien nogwat anders, het maakt allemaal niet uit voor de conclusie. De AMD APU is interessant voor betaalbare all-round PC’s waar wat op te gamen valt, en dan koop je geen overdreven duur moederbord bij (koop dan een dikkere APU) of je je met zwaardere koeloplossingen aan de slag om verder overklokken mogelijk te maken. Het maakt de A8-7670K praktisch niet interessanter dan de A8-7650K die je met minimale moeite tot een vergelijkbaar niveau kan tillen en tevens tientjes goedkoper is. Je zou dan nog kunnen denken dat de A8-7670K interessant is als je puur CPU prestaties wilt kopen vanwege het feit dat die puur op CPU overklok verder kwam, of wanneer je juist zelf echt geen overklok aan durft, maar dan komt de nekslag voor ons Nederlanders : De A8-7670K is hier matig leverbaar, en de A10-7850K die wel ruim beschikbaar is kost hier minder dan een tientje bovenop de A8-7670K. Bij de A10-7850K krijg je een nog hogere standaard kloksnelheid en twee extra GPU cores. Feitelijk een no-brainer dan. Hoewel ik vermoed dat deze A10-7850K weer weer een interessante overweging zal zijn heb ik hier helaas geen sample van.

Hoewel 'wij' weinig aan de A8-7670K hebben is dit elders in de wereld wel anders, iets wat ik even aan wil halen om uit te leggen dat het niet zo is dat AMD met de A8-7670K een vreemde zet maakt maar dat het vooral aan onze markt ligt. Kijken we naar newegg.com, één van de grootste (de grootste?) hardware retailers in de States, dan zie je dat de A8-7670K daar normaliter slechts 5 dollar meer kost dan de A8-7650K, en de A10-7850K daar weer 20 dollar boven zit (Overigens is de A8-7670K daar nu in de aanbieding voor 89$, dat is 15$ onder de A8-7650K, maar dat terzijde). Mochten de prijsverhoudingen hier ooit nog eens veranderen is het wel goed om te onthouden dat deze A8-7670K bij een minimale meerprijs (<5-10 euro ) wel interessant is en dat er dan geen reden is om er niet voor te gaan, enkel bij het huidige prijsverschil (20-25 euro bovenop de A8-7650K) is dat simpelweg niet het geval.

http://www.techtesters.eu/pic/00MENU/conclusie.png

Het is nu echt tijd om deze APU ervaring definitief af te sluiten (Alhoewel, stiekem nog een keertje een A10 zoeken?). Als je alle eerdere delen gevolgd hebt dan heb je zowel de pieken als dalen meegemaakt. In de eerste twee delen merkte ik op dat er echt wat voor deze APU's, of in ieder geval de AMD A8-7650K, te zeggen is, in deel drie zagen we dat het gebruik van snel werkgeheugen daar echt een flinke schep bovenop deed, maar in het vierde deel kwam de eerste tegenvaller: Het gebruik van een losse GPU voor de Dual-Graphics (zeg maar Crossfire tussen je APU en een losse GPU) modus is niet heel interessant. Vervolgens zagen we in deel vijf weer goed nieuws: dat overklokken bijzonder eenvoudig was en tot flink extra prestaties leidde, maar in dit laatste deel weer een klein dal en dat is dat met de huidige beschikbaarheid en prijsstelling de A8-7670K simpelweg niet interessant is ten opzichte van de A8-7650K en de A10-7850K. Aan de andere kant zou je dat ook als piek kunnen zien voor de A8-7650K natuurlijk. Hoe dan ook hebben we wat geleerd: Some APU's pretty cool. Snel geheugen good. Losse GPU erbij bad. Overklok good. Zo simpel kunnen we het maken!

Wat ik wel duidelijk wil stellen is dat voor typische dagelijkse activiteiten, zoals browsen, mail, kantoorwerk, etcetera, je het verschil tussen een AMD APU systeem van ca 350 euro totaal en een systeem op basis van een Intel Core i7 (die meer kost dan een geheel systeem op APU basis) niet zal merken. Dit gaat echter ook op voor goedkope Intel Celerons en Pentiums, dus moet de APU iets meer bieden dan enkel goedkoop zijn en ‘snel genoeg’ zijn. Dat stukje meer zit in de game prestaties: In deel vier zagen we dat de game prestaties overeen komen met een R7 250 (wanneer deze op de CPU kracht van de A8-7650K loopt), en dat is een losse grafische kaart in de 80-90 euro klasse. We hebben in de hele serie gezien dat veel games echt goed speelbaar zijn: Oudere games en populaire MOBA games zijn uitstekend speelbaar op hoge settings en in andere games zal je de settings weliswaar wat moeten laten zakken maar kan je alsnog prima genieten. Om dergelijke prestaties op een Intel platform te halen heb je simpelweg een losse grafische kaart nodig, en daar betaal je voor en moet je ruimte voor hebben in je computer. Wel moet ik zeggen dat er ook voldoende AAA games zijn die je simpelweg niet soepel gaat kunnen spelen op een APU. Speel je echt zware games, of wil je MOBA games / CS:GO en andere ‘prima speelbare’ games op semi-pro niveau spelen (lees: enkel 120 of 144+ FPS voldoet voor jou), dan zal je simpelweg willen investeren in een wat duurdere set met een losse grafische kaart. Tevens moet ik opmerken dat je met een APU wel een zeer compact game systeem moet kunnen bouwen, maar dat degelijke FM2+ ITX moederborden best prijzig zijn; echte budget systemen zullen toch meer gangbaar afgemeten mATX kasten moeten gebruiken.

Of je nu voor de AMD A8-7650K wilt gaan, of misschien toch een A10 voor een tientje of 3 meer, de conclusie verandert niet veel. Deze APUs zijn zeker interessant als je een zeer betaalbare all-round PC wilt hebben waar je toch ook wat op kan gamen. Of je nu gewoon geen dik geld wilt uitgeven aan je pc omdat je enkel wat potjes League of Legends of CS:GO speelt in je vrije tijd, of omdat je als jonge lezer van die eigenwijze ouders hebt die vinden dat gamen slecht is en de thuis-pc geen cent meer mag kosten om gamen mogelijk te maken: er zijn genoeg goede redenen te bedenken om een APU te overwegen. De echte die-hard gamer die graag honderden euro’s uit geeft aan een losse grafische kaart en losse CPU zullen nooit overtuigd zijn van een APU, maar ik vond het knap om te zien hoe veel er toch uit dit sub-100 euro APU’tje wordt geperst.

Nog wat handige linkjes:
- Een voorzetje voor een echte betaalbare APU-bak. Dit hele systeem is op moment van schrijven goed verkrijgbaar via populaire webshops voor een totaalbedrag van 350 euro. Vervang de SSHD evt door een SSD voor meer all-round prestaties (maar minder opslag)
- Weinig te doen in de baas z'n tijd en wil je toch bezig lijken? Klik hier voor wat andere reviews en blogposts.


Deel 1: Foritain's Wall-of-Text: Hands-on met de gloednieuwe AMD A8-7650K APU
Deel 2: Foritain's Wall-of-Text: AMD A8-7650K APU Ervaring part 2 - Eerste ervaringen
Deel 3: Foritain's Wall-of-Text: AMD A8-7650K APU Ervaring part 3 - Sneller geheugen!
Deel 4: Foritain's Wall-of-Text: AMD A8-7650K APU Ervaring part 4 - Crossfire met R7 270
Deel 5: Foritain's Wall-of-Text: AMD A8-7650K APU Ervaring part 5 - Overklokken!
Deel 6: Foritain's Wall-of-Text: AMD A8-7650K APU Ervaring part 6 - AMD A8-7670K & Conclusie


En zoals beloofd: Nog iets te eten. Tis nog redelijk vroeg, dus een breakfast-pic. Paar sneetjes speltbrood (niet omdat het hippy nogwat is, maar gewoon omdat het verdomd goed smaakt), beetje filet americain, gebakken eitjes, paar paddo's, en een glaasje joghurt. We kunnen er weer tegen aan! Dit uiteraard met dank aan de beste dame die iemand zich maar wensen kan.
http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0065/399.JPG

CPU koeler testbench V3.0! :D

Door Foritain op zaterdag 5 september 2015 23:13 - Reacties (17)
Categorie: -, Views: 3.417

Hardware reviewen is een leerproces, een eindeloos leerproces zou je kunnen stellen. Je begint eenvoudig met te testen wat voor je neus ligt en werkt met de ‘tools’ die je hebt. Al snel krijg je tal van ideeën over wat je nodig hebt (of gewoon graag zou willen) om betere reviews te maken, en stap voor stap maak je voortgang. Maar naarmate je vorderingen maakt merk je dat de wenslijst niet krimpt, maar enkel langer en langer wordt.

Eind 2013, toen de review-hobby net van start ging, leek een standaard testplatform voor processorkoelers wel een handig (en voor de hand liggend) idee. Je moet tenslotte goed en eerlijk kunnen vergelijken, en een dedicated test-setup is daar een prima basis voor. Een mid-range moederbordje, een AMD X4 760K vanwege betaalbare overklokbaarheid, en een klein beetje geheugen was eigenlijk voldoende om een goede start te maken. Toen de collectie luxere koelers zich begon uit te breiden liep ik al tegen de beperkingen van ‘slechts’ een budget CPU aan: eigenlijk voldeed hij niet om krachtige koelers goed te vergelijken en de resultaten lagen te dicht bij elkaar.

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0064/202.JPG
CPU koeler test platform V1.0. AMD X4 760K op een ASRock FM2A88X Extreme 4+ met de eerste processorkoeler die ik ging reviewen: De Cooler Master Seidon 120V. Mooie herinneringen...

In de loop van 2014 maakte de AMD X4 760K dan ook plaats voor een Intel Core i7-4770k. Kost een paar centen, maar dan heb je ook wat. Er viel weer wat te vergelijken, al moest ik vrij vlot toegeven dat de meest luxe kant-en-klare koeloplossingen eigenlijk pas op S2011 tot hun recht kwamen. Echter een 1000 euro CPU (Dus eenvoudig 1500 euro voor de andere hardware erbij) voor deze doeleinden was mij iets te veel van het goede. Een ander groot nadeel was de tijd die dit testen kost, en het risico wat je neemt met deze hardware. Veelvuldig aan één moederbord prutsen is niet ideaal voor de levensduur, zeker gezien de kracht die je soms zet bij het monteren. Maar vooral de tijd die je kwijt bent aan de software en het testen zelf, en de beperkingen van de features van sommige softwarepakketten, deden mij toch zoeken naar een meer betrouwbare en snellere werkende oplossing, maar wel één die flexibiliteit gaf.

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0064/201.JPG
Core i7 Powerrrr, de CPU uit platform V2.0

Inmiddels zijn we weer grofweg een jaar later, en is het tijd om de volgende stap daadwerkelijk te zetten en de twee huidige ‘issues’ aan te pakken; echte high-end goed kunnen vergelijken, en sneller kunnen testen. De ‘echte’ computeronderdelen gaan plaats maken voor ‘echte’ test-lab onderdelen. Vergelijkbaar met hoe ‘de grote’ sites werken dus voor de echte kenners is deze update misschien niet zo heel spannend, maar het valt niet mee om het benodigde testblok te bemachtigen of te maken, en het is ook wel leuk eens te laten zien hoe dit in elkaar zit. Een hitte-element gepositioneerd in een speciaal voor deze taak ‘getoold’ koperen blok simuleert de werkende processorcores, en lab voeding is variabel waardoor ik nauwkeurig (deze voedingen worden vooraf uitvoerig getest) een specifiek vermogen kan simuleren. De voeding kan grofweg 300W kwijt en het hitte-element zal richting de 180-200W ‘minder gelukkig’ worden, gezien het huidige topmodel van Intel, de Core i7-5960X van ca 1000 euro, een TDP heeft van 140W is die combinatie dus niet echt een beperking. Een dergelijke processor, zelfs met overklok, valt dus wel te simuleren.

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0064/303.JPG

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0064/301.JPG
Dit kleine dingetje wordt dus 'verdomd heet'

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0064/302.JPG
Het hart van de hele operatie.

Het meetwerk wordt verricht door een digitale temperatuurmeter en een minuscuul kleine sensor welke in het koperen blok wordt geplaatst, als je goed kijkt zie je een kleine groef waar deze precies in past. De temperatuur van het ‘hart’ van het koper wordt zo dus gemeten. Vervolgens is het een kwestie van koeler op het blok monteren, element opwarmen, en aflezen. Zo simpel als dat. Snel, effectief, reproduceerbaar, en een eerlijke vergelijking tussen verschillende producten.

What’s next? Eerst wat testen met verschillende koelers om tot een aantal verschillende settings te komen om vanaf heden op te gaan testen. Vermoedelijk één test rond de 100-120W om een typische S115x i5-i7 te simuleren, met één zwaardere test als zware S2011 bench rond de 150-160W. Daarnaast zal de geluidsproductie een grotere rol gaan spelen in toekomstige processorkoeler reviews, dus ook dat vereist nog enig denkwerk om daar een invulling aan te geven.

Daarnaast moet ik een goede manier vinden om deze hele set ‘vast’ te zetten. Standaard test-benches zijn er duidelijk niet voor gemaakt, dus dat wordt nog een beetje knutselen om te zorgen dat het handeltje compact, verplaatsbaar, en solide is. Daarnaast is een labvoeding leuk voor het hitte element, maar de ventilatoren (en/of pomp) van processorkoeling worden op dit moment gevoed door een computervoeding, met een fan controller om de snelheden aan te passen. Leuk, functioneel, maar wel flink extra kabels en onderdelen en nu mis ik een compacte voeding voor case reviews. Oftewel je maakt een flinke stap vooruit met leuke nieuwe spulletjes om vervolgens tot de conclusie te komen dat je eigenlijk weer wat andere dingen nodig hebt. Maar ach, de weg is leuker dan het doel nietwaar?

http://www.techtesters.eu/foritain/blog/0064/304.JPG
Er moet nog even gepuzzeld worden, maar zo ongeveer komt test platform V3.0 er dus uit te zien.

Tl;dr: Meer koeler reviews inc! :D Zoals altijd zijn feedback / suggesties om eea te verbeteren zeer welkom!


Ik wil Ron van Cooler Master bedanken voor zijn onmisbare hulp en kennis bij het vormen deze nieuwe setup, je bent een held :) Ook de mannen van het Hardware.info Pro OC team verdienen een dikke knuffel voor hun hulp bij het vinden van dat verdomd kleine temperatuursensortje. Ik zou liegen als ik zou zeggen dat het opbouwen van deze set geheel zonder 'onaardige uitingen' is verlopen. ;)

Heb je tijd over en lees je graag over hardware? Ik heb de laatste maanden nog wat reviewtjes geschreven.